W ramach kampanii Głosu Seniora „BEZPIECZNY SENIOR – Stop manipulacji, nie dajmy się oszukać” informujemy, że prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył na PKO Bank Polski karę w wysokości blisko 79,3 mln zł za stosowanie w umowach kredytowych nieprecyzyjnych zasad zmiany oprocentowania. Postępowanie dotyczyło aneksów do umów kredytów konsumenckich i kredytów odnawialnych, a zdaniem UOKiK bank naruszał zbiorowe interesy konsumentów, ponieważ zapisy umowne nie pozwalały klientom przewidzieć, kiedy i na jakich zasadach koszt kredytu może się zmienić.

Bank zmieniał oprocentowanie bez jasnych zasad

UOKiK ustalił, że PKO BP zastrzegał sobie prawo do jednostronnej zmiany oprocentowania, nie wskazując jednoznacznych, obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów takiej decyzji. W praktyce oznaczało to, że konsument nie był w stanie samodzielnie ocenić, czy podwyżka lub obniżka oprocentowania była uzasadniona.

Zgodnie z prawem postanowienia umowne muszą być sformułowane w sposób jasny i zrozumiały, zwłaszcza gdy dotyczą kluczowych elementów umowy, takich jak koszt kredytu. Brak przejrzystych zasad zmiany oprocentowania może prowadzić do zachwiania równowagi kontraktowej i przerzucenia ryzyka ekonomicznego wyłącznie na konsumenta. 

Prezes UOKiK podkreślił, że bank nie może dowolnie kształtować warunków umowy kosztem klienta, a mechanizmy zmiany ceny usługi finansowej muszą być możliwe do zweryfikowania.

Prawo po stronie klientów

Decyzja UOKiK ma istotne konsekwencje dla klientów banku. Zakwestionowane klauzule zostały uznane za niedozwolone, a więc bezskuteczne z mocy prawa. Oznacza to, że traktuje się je tak, jakby nigdy nie obowiązywały. PKO BP został również zobowiązany do poinformowania konsumentów o decyzji oraz do zaprzestania stosowania nieuczciwych zapisów w przyszłości.

Niejasne zasady zmiany oprocentowania mogą być kwalifikowane nie tylko jako naruszenie prawa konsumenckiego, ale również jako praktyka godząca w zaufanie do rynku finansowego. W takich sytuacjach konsument nie jest pozbawiony ochrony – po prawomocnym zakończeniu sprawy może dochodzić swoich praw indywidualnie, w tym domagać się zwrotu nienależnie pobranych kwot lub kwestionować skuteczność zmian oprocentowania.

Bank zapowiada odwołanie

PKO Bank Polski zapowiedział, że nie zgadza się z decyzją urzędu. Warto jednak podkreślić, że decyzja Prezesa UOKiK nie jest prawomocna i bank ma prawo zaskarżyć ją do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do czasu zakończenia postępowania sądowego kara nie musi zostać zapłacona.Sprawa PKO BP wpisuje się w szerszy trend wzmożonej kontroli rynku usług finansowych przez UOKiK. Urząd coraz częściej analizuje zapisy umów kredytowych i pożyczkowych pod kątem ich przejrzystości i zgodności z prawem. Decyzja ta stanowi wyraźny sygnał dla całego sektora bankowego, że niejasne i ogólnikowe klauzule dotyczące kosztów kredytu nie będą tolerowane, a ochrona konsumentów pozostaje jednym z kluczowych priorytetów regulatora.